λίγα λόγια για την Αίγυπτο

Φαίνεται πως οι επαφές μου, ακόμη και οι λίστες που μου έστελναν ενημερώσεις έχουν σιωπήσει, αλλά και να υπήρχαν ενημερώσεις, εικόνες όπως αυτές του παραπάνω βίντεο μιλούν από μόνες τους. Καμία περαιτέρω ανάλυση δεν χρειάζεται. Ωστόσο θα ήθελα να μοιραστώ την προσωπική μου εμπειρία από ένα χειμώνα που έζησα στην Αίγυπτο (Σεπτ. 2008-Ιούνιος 2009), παρέα με αρκετούς που είχαν χοντρούς φακέλους στην ασφάλεια. Μια εικόνα της Αιγύπτου που δεν λαμβάνεις όταν την επισκέπτεσαι ως τουρίστας, ούτε όταν εργάζεσαι σε χώρους και με κόσμο που δεν είναι οργανωμένος. Υπάρχουν πολλές Αίγυπτοι, και αρκετές από αυτές είναι στους δρόμους, σε μια εξέγερση που προετοιμαζόταν αρκετά χρόνια, που το καθεστώς την πολεμούσε με κάθε μέσο και που ήταν απλά ζήτημα χρόνου.

Θα ξεκινήσω από τη δικτατορία του καθεστώτος Μουμπάρακ που εδώ και ακριβώς 30 χρόνια κυβερνά με τον λεγόμενο “νόμο καταστάσεως εκτάκτου ανάγκης”, έναν νόμο πολύ κοντά στους αντιτρομοκρατικούς νόμους που έχουν εισάγει ή επιχειρούν να εισάγουν αρκετά κράτοι του “πολιτισμένου, πρώτου κόσμου” και απλά προηγούνταν της εποχής του! Εκτός αυτού του νόμου που επιτρέπει συλλήψεις και κρατήσεις επ΄ αόριστο σε περίπτωση για όσους θεωρούνται ύποπτοι για τη δημόσια ασφάλεια, καταργεί άρθρα του αιγυπτιακού συντάγματος, επιτρέπει τη λογοκρισία και τον έλεγχο ΜΜΕ, και άλλα ενδιαφέροντα, ο Μουμπάρακ είχε τη δυνατότητα όλα αυτά τα χρόνια να δημιουργήσει ένα στρατό από διαφορετικά σώματα ασφαλείας που ανέπτυξαν εξαιρετικά περίτεχνες μεθόδους παρακολούθησης (παλιότερη σχετική ανάρτηση για τα σώματα ασφαλείας και νόμο εκτάκτου ανάγκης).

Όσοι είχαν φωνή διαμαρτυρίας, φωνή επίκρισης, αντιμετώπιζαν τον κίνδυνο εξαφάνισης.

Το Φλεβάρη του 2008, που βρισκόμουν στο Κάιρο, συνελήφθη ένα παλικαράκι 23 χρονών, ή μάλλον σχεδόν τον απήγαγε η αστυνομία έξω από το σπίτι του. Το παλικαράκι είχε διαπράξει το έγκλημα να κατακρίνει την πολιτική του Μουμπάρακ από το μπλογκ του, σχετικά με τον πόλεμο στη Γάζα. Κρατήθηκε για 1,5 μήνα σε άγνωστο μέρος και απελευθερώθηκε μετά από σημαντική κινητοποίηση.

Οι ξένοι που συμμετείχαν σε πολιτικές εκδηλώσεις είτε εξορίζονταν είτε, συχνότερα, δεν τους επιτρεπόταν η επανείσοδός τους στη χώρα. Το τελευταίο ήταν πολύ πιο αποτελεσματική μέθοδος, καθώς δεν μπορούσε να προκαλέσει καμία διαμαρτυρία.

Τον ίδιο μήνα (Φεβ. 2008) διάφοροι φίλοι και γνωστοί έκαναν το απονεννοημένο βήμα να ξεκινήσουν μια πορεία μέχρι τη Ράφα, τη συνοριακή πόλη πριν τη Γάζα, διαμαρτυρόμενοι για την ουσιαστική υποστήριξη της Αιγύπτου προς το Ισραήλ στον τότε πόλεμο στη Γάζα. Στην πορεία συμμετείχαν γύρω στα 15 άτομα, στην πλειοψηφία τους ξένοι. Λίγα χιλιόμετρα έξω από το Κάιρο συνελλήφθηκαν όλοι και μετά από μερικές ώρες αφέθηκαν ελεύθεροι, εκτός από έναν, με τον οποίο είχαμε έντονη και αμοιβαία αντιπάθεια, και οποίος κρατήθηκε σε άγνωστο μέρος μέχρι που αφέθηκε ελεύθερος έπειτα από έντονη κινητοποίηση. Οι περισσότεροι από τους ξένους που συμμετείχαν δεν κατάφεραν να ξαναμπούν στη χώρα.

Οι διαδοχικές επανεκλογές του Μουμπάρακ κατέστησαν δυνατές μετά από αλλαγές στο σύνταγμα που περιόριζε τη δυνατότητα επανεκλογής προέδρων, καθώς και ξεδιάντροπη εκλογική νοθεία.

Στην τελευταία εκλογική αναμέτρηση, ο φίλος μου Κ. ήταν παρατηρητής της διαδικασίας εκ μέρους μιας μη κυβερνητικής οργάνωσης ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε ένα εκλογικό κέντρο, μιας λαϊκής γειτονιάς που αναμενόταν να βγάλει σε σημαντικό ποσοστό ένα αριστερό κόμμα το όνομα του οποίου δεν θυμάμαι. Σε κάποια φάση μπήκε μέσα μια ομάδα φουσκωτών και με πυροβολισμούς στον αέρα και εκτόξευση καρεκλών απήγαγε την κάλπη.

Έτσι λοιπόν κατάφερε το καθεστώς Μουμπάρακ να κυβερνήσει 30 χρόνια. Όσο όμως πιο περίτεχνη γινόταν η καταπίεση και η καταστολή τόσο πιο εκλεπτυσμένη εξελισσόταν η αντίσταση. Τα πάντα οργανώνονταν μυστικά, η πληροφορία διακινούνταν κωδικοποιημένη, η δράση χτυπούσε και έφευγε.

Εδώ διαβάστε μια παλιότερη ανάρτηση για τη διοργάνωση μιας διαμαρτυρίας μπροστά στην ισραηλινή πρεσβεία.

Και όσο πιο έντονη ήταν η καταστολή, τόσο η αντίσταση ριζοσπαστικοποιούνταν. Στις συζητήσεις που παραβρέθηκα με όλα αυτά τα παιδιά με τους χοντρούς φακέλους στην ασφάλεια, και όλους αυτούς τους ξένους που απειλούνταν με αποπομπή, η λογική ήταν απλή: δεν υπάρχει άλλος δρόμος. Η λέξη “αξιοπρέπεια”, που χρησιμοποιείται έντονα στο μεξικανικό λόγο αντίστασης, δεν υπάρχει στον αιγυπτιακό, αλλά ακριβώς γι΄αυτό αγωγιζόταν ο κόσμος χωρίς να του δίνει όνομα: για μια ζωή με αξιοπρέπεια.

Πολλές φορές άκουσα από στόματα ατόμων που θεωρούσα απολιτίκ σοβαρές αναλύσεις για το αδιέξοδο μιας γενιάς χωρίς μέλλον, που δούλευε με 50 ευρώ το μήνα, με συγκρουσιακή σχέση με τη θρησκεία και την παράδοση. Μια σύγκρουση που εκφραζόταν με τις προγαμιαίες σχέσεις σε μια χώρα όπου αυτό θεωρείται αμαρτία. Μια απελπισία που πνιγόταν στα σύννεφα χασίς (μαύρου για την ακρίβεια) που καταναλώνονταν από τον ήλιο μέχρι τ΄ αστέρια.

Η εξέγερση στη Μαχάλλα τον Απρίλη του 2008, όταν οι κλωστεργάτες άρχισαν απεργία διαμαρτυρόμενοι για τους χαμηλούς μισθούς και την αύξηση των τιμών βασικών τροφίμων δεν είχε επιτυχία. Συγκέντρωσε την υποστήριξη του συνόλου των ακτιβιστών της Αιγύπτου και χτυπήθηκε άγρια από την αστυνομία. Διήρκησε μόνο λίγες μέρες. Όμως ο τρόπος που έμεινε στη μνήμη και, μαζί με τους τρεις νεκρούς της, μετατράπηκε σε σύμβολο αντίστασης, ήταν δηλωτικό της φλόγας που σιγόκαιγε. Την επόμενη χρονιά, που ήμουν στο Κάιρο, οργανώνονταν κινητοποιήσεις για την επέτειο. Οι συλλήψεις άρχισαν ένα μήνα πριν και ισχυρή καταστολή κατόρθωσε να τρομοκρατήσει τους επίδοξους διαδηλωτές. Ήταν σαφές όμως σε όλους ότι η μη συμμετοχή ήταν στρατηγική κίνηση επιβίωσης και δεν εξέφραζε την πραγματική επιθυμία του κόσμου.

Εκτός από τους διαμαρτυρόμενους αριστερών-αναρχικών φρονημάτων, την καταστολή του καθεστώτος δεχόταν και το αυξανόμενο μουσουλμανικό ρεύμα. Οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι, μια εξτρεμιστική πολιτικοθρησκευτική οργάνωση-κόμμα, με πολύ σημαντική επιρροή, είναι εκτός νόμου και τα μέλη της συλλαμβάνονται. Η οργάνωσή της μοιάζει ίσως με οργάνωση παραστρατιωτικών ομάδων και η αφοσίωση των μελών της είναι παραδειγματική. Η επιρροή της γινόταν εμφανής με τη διοργάνωση εντυπωσιακών διαδηλώσεων, που την περίοδο που ήμουν στην Αίγυπτο έπαιρναν το χαρακτήρα υποστήριξης στους αδεφρούς Παλαιστινίους στη διάρκεια του πολέμου, καταδικάζοντας την κυβέρνηση Μουμπάρακ για τη συνέχιση του αποκλεισμού. Αρκετές φορές μετά την προσευχή της Παρασκευής, η ισχυρή καταστολή δεν κατάφερνε να συγκρατήσει την οργή του κόσμου που ξεχυνόταν από τα κεντρικά τζαμιά, ενισχυμένη από τους πύρηνους λόγους μουφτήδων, που συχνά ανήκαν στην οργάνωση.

Για τους πιο απλούς ανθρώπους, χωρίς εξτρεμισμούς και αριστερά πολιτικά φρονήματα, ο απλός λόγος περί δικαιοσύνης του Θεού δίνει το δικαίωμα διαμαρτυρίας ενάντια σε έναν ηγέτη και νομιμοποιεί τον αγώνα για την ανατροπή του, όταν αυτός δεν εξασφαλίζει στους πολίτες του την καθημερινή επιβίωση και δεν ακολουθεί το νόμο του Θεού. Και η οικονομική κατάσταση στην Αίγυπτο, με τη συνεχή αύξηση των τιμών σε βασικά αγαθά και με την επιδείνωση του συστήματος υγείας, είχε απονομιμοποιήσει προ πολλού την εξουσία του Μουμπάρακ που συνεχιζόταν μόνο με τον ισχυρές κατοχικές δυνάμεις ασφαλείας, την καταστολή, την τρομοκράτηση, τη νοθεία και, ίσως, τις πελατειακές σχέσεις που είχε καταφέρει να κτίσει όλα αυτά τα τριάντα χρόνια. Επιπλέον, η επιμονή του σε ένα λαϊκό καθεστώς, ερχόταν συχνά σε σύγκρουση με το αυξανόμενο θρησκευτικό φρόνημα των πολιτών του. Η Αίγυπτος ήταν καζάνι που έβραζε και η έκρηξή της ήταν ζήτημα χρόνου…

Άντε και στα δικά μας!

Φωτογραφίες

• Πάρα πολλές. Εδώ και εδώ θα βρείτε τις φωτογραφίες του Hossam el Hamalawi (βλ. παρακάτω). Μου τις έστειλε για ελεύθερη χρήση και διακίνηση με την παράκληση να συνοδεύονται από το όνομά του.

Ενημέρωση (30 Γενάρη και στην Αίγυπτο ξανάρχισαν να μπλογκάρουν):

• στα ελληνικά από την Enfant de la Haute Mer που κάνει εξαιρετική δουλειά με ανταποκρίσεις από τα ξένα μέσα.
• στα αγγλικά από το  arabist.net μια πολύ αξιόλογη ομάδα που ποστάρει από τα κάτω. Επίσης παραπέμπω στο σημερινό.
• στα αγγλικά επίσης 3arabawy, από τον Hossam el Hamalawi, με τον οποίο διαφωνούμε σε πολλά πράγματα, αλλά τον εκτιμώ βαθύτατα ως ακτιβιστή.
• στα αγγλικά τα εξαιρετικά άρθρα από το μπλογκ της Sarah Carr, δημοσιογράφου στην Daly News Egypt. Αυτή και ο Hossam πραγματικά δεν ξέρω πώς είναι ζωντανοί ακόμη. Επίσης παραπέμπω στο σημερινό ποστ.
• στα αγγλικά την αριστερή αιγυπτιακή εφηρίδα al-Masry al-Youm, που στα Δεκεμβριανά είχε κάθε μέρα άρθρα και φωτογραφίες στο εξώφυλλο.
• και την αγγλική έκδοση του al-Jazeera.

γιορτή της θυσίας, αΐντ ουλ-άντα ή κουρμπάν μπαϊραμί

(το ποστ περιέχει σκληρές εικόνες σφαγμένων ζώων. Οι ευαίσθητες καρδιές παροτρύνονται να μην τις δουν)

πρόβατα επί σφαγή τη βδομάδα πριν τη γιορτή στην αγορά του Μπαμπ ελ-Λουκ. Παραδίπλα περίμενε και μια αγελάδα τη μοίρα της.

Μια και δεν έχω καταφέρει ακόμη ν’ ανεβάσω το βίντεο που θέλω για το επόμενο ποστ, θα επιστρέψω για λίγο στο μουσουλμανικό κόσμο, μιας και μου θύμισε ο Stazybo Horn τη “Γιορτή της Θυσίας” που γιορτάζουν σήμερα οι μουσουλμάνοι.

ανήμερα της γιορτής πριν δυο χρόνια. Οι ίδιες εικόνες κυριαρχούν σήμερα σε όλες τις μουσουλμανικές πόλεις. Αν σοκάρεστε, θα έλεγα πως η εικόνα με τις σειρές των σουβλισμένων ζώων σε πολλές πόλεις ο Πάσχα είναι αρκούντως σοκαριστικές για τους ξένους επισκέπτες!

το αίμα των αθώων ζώων πλημμύριζε πριν δυο χρόνια τους δρόμους του Καΐρου, το ίδιο διάστημα που στην Αθήνα το αίμα ενός αθώου παιδιού είχε βάψει τον πεζόδρομο της Μεσολογγίου. Και φέτος, της αμερικανίδας ακτιβίστριας που άφησε το αίμα της στην Πατησίων, χτυπημένη από τις δυνάμεις καταστολής που πληρώνονται από τους εργαζόμενους της Ελλάδας. Ό,τι έχει κάθε χώρα...

Η γιορτή αυτή είναι μια ενθύμιση της θυσίας που ήταν διατεθειμένος να κάνει ο Αβραάμ θυσιάζοντας το γιο του Ισμαήλ (και όχι τον Ισαάκ), πριν την παρέμβαση του θεού που έβαλε ένα κριάρι στη θέση του. Η επέτειος γιορτάζεται με τη δημόσια σφαγή ζώων που πλημμυρίζουν τους δρόμους των μουσουλμανικών πόλεων. Προσφορές (ζώα προς σφαγή) κάνουν οι πλούσιες οικογένειες στα σπίτια τους, οι αγορές κρεάτων και τα σουπερμάρκετ. Τα ζώα τρέφονται με καθαρή τροφή για μια βδομάδα και σφάζονται την ημέρα της γιορτής. Το 1/3 του ζώου το κρατούν αυτοί που κάνουν τη θυσία, το άλλο τρίτο δίνεται σε φίλους και γνωστούς και το άλλο τρίτο μοιράζεται σε φτωχούς. Θεωρείται μεγάλη ευλογία να είσαι παρών την ώρα της σφαγής που ξεκινά μετά την πρωινή προσευχή και μπορεί να κρατά μέχρι το βράδυ.

Τη χρονιά που βρισκόμουν στο Κάιρο, πριν δύο χρόνια, η γιορτή είχε πέσει μαζί με τα Δεκεμβριανά της Ελλάδας, δυο μέρες μετά τη δολοφονία του Γρηγορόπουλου. Είχαμε πάει στη χερσόνησο του Σινά για το Σαββατοκύριακο, καθώς για τους περισσότερους θα ήταν τετραήμερη αργία, και γύρισα την επομένη της δολοφονίας, για να βρω το mail μου και το fb σε κατάσταση πανικού με ένα όνομα που πρώτη φορά άκουγα να ξεχωρίζει, αυτό του Αλέξανδρου. Μέσα στην τρέλα αυτή που με καθήλωσε για ένα μήνα μπροστά στον υπολογιστή χωρίς να μπορώ να είμαι μέρος και να κάνω κάτι (αργότερα οργανώσαμε μια εκδήλωση

η θέα από το παράθυρο των Ταϊλανδών όπου πήγαμε να δειπνήσουμε

αλληλεγγύης) δέχτηκα τις επίμονες παροτρύνσεις μιας Αιγυπτιοπούλας να δειπνήσουμε με μια παρέα Ταϊλανδών.

Ο δρόμος μπροστά στην τοπική αγορά της γειτονιάς μου στο Μπαμπ ελ-Λουκ είχε πλημμυρίσει στο αίμα, και καθώς δεν υπάρχουν φρεάτια στο κέντρο (γιατί ποτέ δεν βρέχει) έμεινε αρκετές ημέρες εκεί. Κάτω από το σπίτι των Ταϊλανδών η σφαγή είχε λάβει διαστάσεις γενοκτονίας. Μαγειρέψαμε όλοι μαζί και καθίσαμε στο πάτωμα

στον ίδιο δρόμο, ζώα που θα συναντούσαν σύντομα τη μοίρα τους

του χωρίς έπιπλα σπιτιού, στο οποίο μέχρι να φύγουμε δεν είχα καταφέρει να καταλάβω πόσα άτομα έμεναν.

Η σφαγή τέλειωσε, η εξέγερση στην Ελλάδα θα συνεχιζόταν και οψόμεθα και για το άμεσο μέλλον (πάλι λείπω εγώ, αλλά δεν πειράζει)…

Υ.Γ. Κουρμπάν μπαϊραμί είναι η τούρκικη ονομασία της γιορτής.

ένα μόνο μέρος της παρέας των 15 περίπου ατόμων που βρεθήκαμε εκείνο το βράδυ στο σπίτι των Ταϊλανδών

πεζός/-ή στο Κάιρο

Είναι γνωστές οι φήμες για τη δήθεν απίστευτη και χωρίς κανόνες κίνηση στους δρόμους του Καΐρου, καθώς και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι ταξιδιώτες για να περάσουν τους φαινομενικά χειμαρρώδεις δρόμους. Ωστόσο οι περισσότεροι απλά δεν έχουν μείνει αρκετό χρόνο για ανακαλύψουν το μυστικό που θα σας αποκαλύψω σε αυτό το ποστ!

Όταν πρωτοπήγα στο Κάιρο δεν μπορούσα να πιστέψω τον τρόπο που κινούνταν αυτοκίνητα και πεζοί. Και δικαίως, καθώς για δυτικά δεδομένα (ναι, είμαστε Δυτικοί) είναι απλά αδιανόητος! Ας ξεκινήσουμε από τα αυτοκίνητα.

Ένα βράδυ βλέπαμε με φίλους κάποιο από τα ‘Πολύ σκληρός για να πεθάνει’ που ο τρομοκράτης που εξουδετερώνει τελικά ο ανίκητος Μπρους, προσπαθώντας να προκαλέσει χάος στην πόλη απορρυθμίζει τα φανάρια. Και γίνεται όντως χαμός! Είχα σχολιάσει τότε ότι αυτό προφανώς και δεν θα μπορούσε να γίνει στο Κάιρο για τον απλούστατο λόγο ότι αν και υπάρχουν φανάρια κανείς δεν τα προσέχει. Κι ακόμη κι αν υπάρχει κάποιος τροχονόμος τα αυτοκίνητα δεν πρόκειται να σταματήσουν αν δεν βγει κυριολεκτικά μπροστά τους. Τα αυτοκίνητα κινούνται συνεχώς, χωρίς να σταματούν για να περάσει άλλο αυτοκίνητο ή κάποιος πεζός. Κι αυτό που ακούγεται και φαίνεται αδύνατο, στο Κάιρο είναι δυνατό!

Και μέσα σ’ αυτό που φαίνεται χάος στα μάτια των απαίδευτων έρχονται να προστεθούν οι πεζοί που κυριολεκτικά διεκδικούν το χώρο τους ορμώντας μέσα στα αυτοκίνητα. Πραγματικά τις πρώτες δύο βδομάδες που ήμουν στο Κάιρο δεν μπορούσα να σταματήσω να χαζογελάω κάθε φορά που περνούσα απέναντι κάποιο δρόμο, τις περισσότερες φορές περιμένοντας κάποιον να περάσει κι εκείνος για να εκμεταλλευτώ τη γνώση και την εμπειρία του. Οι απελπισμένοι τουρίστες που προσπαθούν να περάσουν απέναντι περιμένοντας μάταια να σταματήσει κάποιο αυτοκίνητο συνιστούν προσφιλή στόχο για ερωτικά και εμπορικά καμάκια.

Κι όμως υπάρχει μια αρμονία σ’ όλο αυτό. Είναι σχεδόν σα χορός. Και μετά από επισταμένη παρατήρηση και πρακτική, ήρθε η ώρα να σας αποκαλύψω το μυστικό: απλά όπως δεν σταματούν τ’ αμάξια, δεν θα σταματήσετε ούτε κι εσείς αν σας συμβεί να βρεθείτε στο Κάιρο. Θα συνεχίσετε να προχωράτε στο δρόμο με σταθερό ρυθμό και οι οδηγοί θα σας δουν και θα κινηθούν αναλόγως. Ακριβώς επειδή εκτός από τα φανάρια είναι σα να μην υπάρχουν και οι διαγραμμίσεις των δρόμων, θα περάσουν πίσω σας ή μπροστά σας. Κρατήστε σταθερό ρυθμό, όχι πολύ γρήγορο, ούτε πολύ αργό και θα τα καταφέρετε! Το ίδιο κάνουν και τα αυτοκίνητα. Κρατούν ένα σταθερό ρυθμό και… χορεύουν στο δρόμο. Και αυτή η αρμονία διαταρράσσεται αν σταματήσετε!

Για να είμαι ειλικρινής δεν ξέρω αν μπορεί να το κάνει κάποιος χωρίς καθοδήγηση. Χρειάζεται λίγο να χαλαρώσουν τα νεύρα σε σχέση με τα αυτοκίνητα. Ο φίλος μου ο Α. που κατέβηκε στο Κάιρο και αρχίσαμε απευθείας εντατικά, έφτασε σύντομα να χαρακτηρίσει την πόλη ως ‘πεζοκεντρική’! Σε κάποια φάση που ανέβηκα Αθήνα, κόντεψα να σκοτωθώ μια δυο φορές. Δεν αστειεύονταν τα αυτοκίνητα. Δεν υπάρχει καμία συνεργασία και διάδραση μεταξύ οδηγών και πεζών, ούτε και μεταξύ των οδηγών μεταξύ τους. Κι αν μου λείπει κάτι απ’ το Κάιρο είναι αυτή η συνεργασία του δρόμου. Ε, εντάξει, και τα καφενεία!

το νερό

Διαφορετικοί τόποι αποκτούν διαφορετική αίσθηση για το νερό τους, χωρίς αυτή να έχει κάποια σχέση απαραίτητα με την ποιότητά του…

Σε ένα αγαπημένο μου χωριό στην Κρήτη, οι κάτοικοι περιφρονούσαν το νερό της βρύσης και έπιναν μόνο από την κρήνη τους. Τα κυριακάτικα πρωινά, στο καφενεδάκι κοντά στην κρήνη -έχει κλείσει κάποια χρόνια τώρα- ο καφές συνοδευόταν με νερό της βρύσης. Κι ενώ οι συνδαιτημόνες δεν θα σηκώνονταν εύκολα για ο,τιδήποτε άλλο (κυκλοφορούν κάποια ανέκδοτα για την υποτιθέμενη τεμπελιά των κατοίκων), άδειαζαν τελετουργικά τα ποτήρια τους ο ένας μετά τον άλλο στις γλάστρες και τους κήπους γύρω από το καφενείο και πήγαιναν να γεμίσουν από την κρήνη. Κι αυτό ενώ κυκλοφορούσαν κάποιες φήμες που συνέδεαν περιστατικά τρέλας στο χωριό με το νερό αυτό. Ένα καλοκαίρι έμεινα σ’ ένα κοντινό χωριό. Φυσικά έπινα νερό από τη βρύση, το οποίο ήταν μια χαρά. Όπως θα μάθαινα στη συνέχεια, τα δύο χωριά είχαν το ίδιο δίκτυο υδροδότησης…

Στο Ρέθυμνο υπάρχει μια κρήνη, η Ριμόντι, που υπάρχει τουλάχιστον από τα βενετικά χρόνια (γνωρίζουμε ότι ανακασκευάστηκε από τον ρέκτορα Ριμόντι το 1623). Το νερό της βγαίνει από φύλλα που σχηματίζουν λιονταροκεφαλές. Από τη βρύση αυτή έπιναν για αιώνες νερό οι κάτοικοι της πόλης. Το νερό είναι ελάχιστα γλυφό, αλλά αβλαβές. Σήμερα πίνουν από την κρήνη μόνο οι τουρίστες, που φροντίζουν να βγάλουν και τις σχετικές φωτογραφίες, αλλά κανείς από τους κατοίκους. Το χρησιμοποιούν μόνο για σφουγγάρισμα τα κοντινά μαγαζιά και συχνά ούτε καν αυτά. Λέγεται μάλιστα ότι όποιος πιει νερό από αυτή την κρήνη μένει για πάντα στο Ρέθυμνο…

Στο Κάιρο υπάρχει αυστηρή ταξιδιωτική οδηγία να μην πίνει κανείς από το ντόπιο νερό, που έρχεται από το Νείλο. Αρκετοί οδηγοί συμβουλεύουν μάλιστα και την αποχή από τη βρώση λαχανικών που έχουν πλυθεί με το νερό αυτό. Η γεύση του άλλωστε είναι πραγματικά αποτρεπτική. Όταν έκανα ντους στο Κάιρο, συχνά μύριζε σαν πισίνα, τόσο χλώριο περιείχε ενίοτε. Ωστόσο για τους ντόπιους, όπως και για τους ξένους κατοίκους του Καΐρου, η πόση του νερού είναι δείγμα εντοπιότητας. Οι λόγοι δεν είναι μόνο οικονομικοί. Το μεγάλο μπουκάλι εμφιαλωμένου νερού στοιχίζει 2-2,5 λίρες (8 λίρες=1 ευρώ), ποσό φυσικά σημαντικό για μια οικογένεια. Ωστόσο υπήρχε κάτι με το νερό: ήταν συνδεδεμένο με την πόλη. Και οι ξένοι κάτοικοι με περηφάνια έπιναν από το ποτήρι τους μπροστά στα έκπληκτα μάτια των τουριστών, βροντοφωνάζοντας με κάθε γουλιά δύσγευστου νερού πως δεν είναι περαστικοί. Η αλήθεια είναι ότι μετά από κάποιο διάστημα η απαίσια γεύση δεν γινόταν αντιληπτή. Γιατί φυσικά, ήμουν κι εγώ από αυτούς που έπιναν το νερό του Νείλου (και ναι! το λέω με περηφάνια)! Ξαναθυμήθηκα ότι μάλλον το νερό του Καΐρου είναι απαίσιο, όταν όταν ήρθα στην Αθήνα: ήπια μονορούφι τρία ποτήρια νερό, γιατί ήταν απλά εξαιρετικό!

Στη Σάναα κανείς δεν έπινε από τη βρύση. Όλοι έπαιρναν πεντάκιλα μπεντόνια που αγόραζαν από τα ψιλικατζίδικα της γειτονιάς προς 45 ριάλια (αν θυμάμαι καλά. 300 ριάλια=1 ευρώ), επιστρέφοντας τα άδεια μπετόνια. Το νερό της βρύσης δεν ήταν άσχημο. Έπρεπε βέβαια να περάσει από το ντεπόζιτο στο ισόγειο κάθε σπιτιού και με αντλία να ανεβεί στο ντεπόζιτο της ταράτσας. Το νερό από το μπετόνι είχε γεύση πλαστικού. Το γκατ συνήθως συνοδευόταν από ατομικό εμφιαλωμένο νερό ή κρύο νερό σε θερμός. Κάθε σπίτι είχε ένα θερμός και συχνά τα πιτσιρίκια το έπαιρναν στο ψιλικατζίδικο της γειτονιάς για να το γεμίσουν απευθείας με μπετόνι από το ψυγείο. Οι περισσότεροι δεν έπλεναν το γκατ, αν και γνώριζαν ότι είχε φυτοφάρμακα, καθώς υπήρχε ο μύθος ότι το κατέστρεφε…

διπλανές ξαπλώστρες μ’ έναν Βεδουΐνο του Σινά

Έπεφτε το πέμπτο αστέρι στον ουρανό. Απέναντι τα φώτα από μια πόλη της Σαουδικής Αραβίας. Κι εμείς αραγμένοι σε μια υπέροχη παραλία γύρω στα 30 χιλιόμετρα από τα σύνορα με το Ισραήλ. Η περιοχή ανήκει στη φυλή Ταραμπίν κι ο Μ. ήταν δίπλα μου, ψιλόλιγνος, με μακρόστενο πρόσωπο και αραβική μύτη. Μου θύμιζε πρόσωπα της Υεμένης. Μα από εκεί μάλλον ήρθε η φυλή του, θα μου έλεγε, η οποία έχει σήμερα μέλη της στην Ιορδανία και το Ισραήλ. Φοράει σκούρα κελεμπία, μωβ μαντήλι στο κεφάλι και γυαλιά ηλίου την ημέρα.

Η χερσόνησος του Σινά έχει πάνω από 25 φυλές με χιλιάδες μέλη. Κάθε φυλή έχει τον επικεφαλής της, τον σεΐχη της, ο οποίος στη φυλή Ταραμπίν μπορεί να εκλεγεί έπειτα από πρόταση 60 μελών. Λειτουργεί ως εκπρόσωπός της και σε αυτόν θα απευθυνθεί η κυβέρνηση για όποια προβλήματα στην περιοχή ή με μέλη της φυλής. Η ιδιότητα είναι ισόβια, αλλά μπορεί να καθαιρεθεί σε περίπτωση ανεπάρκειας. Παίρνει κάποια λίγα χρήματα από την κυβέρνηση. Μπορεί να τιμωρήσει μέλη; Όχι, για αυτή τη δουλειά έχουν δύο άλλα μέλη στα οποία απευθύνονται, οι οποίοι έχουν τον τίτλο του γκάδη (καδής=δικαστής). Αυτοί δεν έχουν κάποιες ιδιαίτερες σπουδές. Είναι ταλέντο, δώρο από το θεό.

Η φυλή έχει συνελεύσεις, ξεχωριστές ανδρών, ξεχωριστές γυναικών. Έχουν και οι γυναίκες κάτι αντίστοιχο του σεΐχη. Οι Βεδουΐνες καλύπτονται, είτε περνώντας το μαντήλι που φορούν στο κεφάλι μπροστά από τη μύτη και το στόμα, είτε με μπούργκα. Η μητέρα του Μ. ήρθε με μια φούξια μπούργκα την επόμενη μέρα και χρωματιστά ρούχα. Το δέρμα της φαινόταν πιο ανοιχτόχρωμο κάτω από τη μπούργκα.

Ήταν καλά για τους Βεδουΐνους την περίοδο που το Ισραήλ κατείχε το Σινά (1967-1979). Μετά την αποχώρηση των ισραηλινών στρατευμάτων, η Αίγυπτος πολέμησε τους Βεδουΐνους. Τη βομβιστική επίθεση στο Ρας αλ-Σεϊτάν το 2004 ακολούθησε μια επιχείρηση σκούπα που μάζεψε εκατοντάδες Βεδουΐνους ως υπόπτους. Στη συνέχεια, ωστόσο, η κυβέρνηση ζήτησε τη βοήθεια των Βεδουΐνων που υπέδειξαν τους ενόχους –δύο Παλαιστίνιους- εξομαλύντας έκτοτε λίγο τις σχέσεις των δύο μερών. Ωστόσο, οι Βεδουΐνοι του Σινά δεν έχουν υποχρεωτική στρατιωτικη θητεία όπως οι υπόλοιποι Αιγύπτιοι (ένα χρόνο για τους αποφοίτους πανεπιστημίου, δύο για τους αποφοίτους γυμνασίου, τρία για αποφοίτους δημοτικού και αξιωματικούς). Έπεσε άλλο ένα αστέρι∙ το είδες;

Τα μέλη της φυλής παντρεύονται πλέον μετά τα 20. Η μέλλουσα σύζυγος συνήθως ανήκει στον κύκλο της αδερφής ή τη γνωρίζει η μητέρα, καθώς οι άντρες δεν μπορούν να δουν τις γυναίκες. Μπορεί να κανονιστεί μια φορά να συναντηθούν χωρίς μαντήλα, πάντα παρουσία θηλυκών μελών των οικογενειών, αλλά, βέβαια, πλέον μπορούν να μιλούν στο τηλέφωνο. Την ημέρα του γάμου αυτοκίνητα έρχονται να πάρουν το γαμπρό και τη νύφη, οι οποίοι επιβιβάζονται στο ίδιο αμάξι. Το γλέντι στήνεται σε σκηνή, ή τουλάχιστον αυτό είναι το καλύτερο. Ο γαμπρός και η νύφη κάνουν το γύρο τους για να χαιρετήσουν. Στη συνέχεια φεύγουν και το γλέντι συνεχίζεται χωρίς αυτούς. Ένα παραπέτασμα χωρίζει τους άντρες από τις γυναίκες, και τα δύο μέρη ανταλλάσσουν τραγούδια. Ένα μικρό παραθυράκι δίνει στις γυναίκες τη δυνατότητα οπτικής επαφής με το χώρο των ανδρών. Το αντίθετο δεν γίνεται. Να ‘ναι η Μικρή ΄Άρκτος αυτή εκεί;

Τα αραβικά των Βεδουΐνων μοιάζουν περισσότερο στην προφορά με της Υεμένης. Έχουν φυσικά και λέξεις από τη βεδουΐνική γλώσσα. Ο Μ. μιλάει και καλά αγγλικά, καθώς από μικρός έπαιρνε ξένους στην έρημο και στα βουνά με καμήλες. Και τα εβραϊκά του είναι πολύ καλά. Η περιοχή συγκεντρώνει πολλούς Ισραηλινούς και οι ντόπιοι είναι πολύ φιλικοί μαζί τους. Στην υπόλοιπη Αίγυπτο πρέπει ν’ αλλάξεις το όνομά σου και να δηλώνεις κάποια άλλη χώρα ως τόπο προέλευσης, αν δεν θες να σου γυρίζει ο κόσμος την πλάτη κατευθείαν. Το Σινά έχει ειδικό καθεστώς, όχι μόνο για τους Ισραηλινούς, αλλά και για όλους τους ξένους: αν προσγειωθείς στα δύο αεροδρόμια του Σινά ή περάσεις οδικώς από το Ισραήλ δεν χρειάζεσαι βίζα αν παραμείνεις στη χερσόνησο (η οποία στοιχίζει 15 δολάρια). Όταν πήγαμε ήταν το τέλος της γιορτής του Σουκότ (σούκα=καλύβα), στην οποία οι Εβραίοι, για να θυμούνται τα 40 χρόνια που πέρασαν στην έρημο της Αιγύπτου, μένουν για μία βδομάδα κάτω από τέντες που στήνουν στην πίσω πλευρά των σπιτιών τους. Οι μπαμπουκαλύβες της παραλίας μας ήταν ιδανικές. Εκτός από εμάς, οι υπόλοιποι (καμιά 12αριά) ένοικοι ήταν Ισραηλινοί.

Τι υπέροχο μέρος… Νωρίτερα, το απόγευμα, ξαφνικά τα σύννεφα κοκκίνησαν και το χρώμα αντανάκλασε στη θάλασσα. Ερυθρά Θάλασσα άρχισαν να ψιθυρίζουν. Δεν έτυχε να ξαναδώ το φαινόμενο, παρόλο που είχα μείνει και πέρσυ το Δεκέμβρη στην περιοχή. Από αυτό έχει πάρει το όνομά της η θάλασσα… Απίστευτο φως. Αν ήταν σε ταινία, θα έλεγα ότι ο σκηνοθέτης το παράκανε στη φωτογραφία…

Το μέτρημα των αστεριών μάλλον γεννήθηκε σε μέρη με συννεφιά ή φωτορύπανση. Με τον Μ., Βεδουΐνο της φυλής των Ταραμπίν, κανείς μας δεν σκέφτηκε να τα μετρήσει. Δεν μετρήσαμε ούτε αυτά που είδαμε να πέφτουν. Άλλο ένα∙ το είδες;

Αποχαιρετώ για λίγο τον αραβικό κόσμο. Λίγο με τρομοκρατεί η ‘επιστροφή’, λίγο με αναπαύει. Για λίγο θα είναι ούτως ή άλλως, ή τουλάχιστον έτσι λέω. Το μπλογκ όμως θα συνεχίσει να μπογκάρει από αυτή την πλευρά του πλανήτη, μέχρι να ‘επιστρέψω’. Μείνετε συνδεδεμένοι.

Υ.Γ. Η θάλασσα στην παραλία μας ήταν αρκετά αβαθής και αυτό οφειλόταν στην άνοδο της στάθμης της που τρώει σιγά σιγά την παραλία. Την πρώτη μέρα άπλωσα το παρεό μου στο μέρος που φωτοσύνθετα τον περασμένο Δεκέμβρη και το κύμα ήρθε και με κάλυψε.  Οι πάγοι λιώνουν και η κλιματική αλλαγή εμφανής παντού…

και μη χοιρότερα

(ετεροχρονισμένο έρχεται αυτό το ποστ και για να είμαι ειλικρινής βαριόμουν να το γράψω. Επειδή η μεγάλη σφαγή των χοίρων ανήκει στα περίεργα και τα ανεξήγητα, είπα να το κάνω…) 

Όταν ελήφθη η απόφαση συλλογικής εξόντωσης όλων των χοίρων της Αιγύπτου ως μέτρο πρόληψης για τη γουρουνογρίπη, βρισκόμουν στη Λεμεσό με περιορισμένη πρόσβαση στο διαδίκτυο. Το τι συνέβη ήταν το πρώτο πράγμα που άρχισαν να ψάχνω μόλις επέστρεψα στο Κάιρο. 

Το ζήτημα πέρασε στα ψιλά. Σχεδόν κανείς δεν ασχολήθηκε στο εσωτερικό και ξεχάστηκε εντελώς μετά το θάνατο του εγγονού του προέδρου Μουμπάρακ (βλ. προηγούμενο ποστ). Ψάχνοντας έπεσα στο παρακάτω βίντεο που ανέβασε η αντικυβερνητική εφημέριδα Μασρ ελ-ιόμ (Η Αίγυπτος Σήμερα). Το βίντεο δείχνει το φτιάρισμα ζωντανών γουρουνιών με εκσκαφείς και το άδειασμά τους σε λάκκους. Οι εκτροφείς γουρουνιών παραπονούνται ότι οι αποζημειώσεις που προβλέπονται είναι ελάχιστες σε σχέση με τη ζημία που υφίσταντο. Οι πληροφορίες αυτές είναι αρκετές για όσους δεν έχουν γερό στομάχι να δουν το βίντεο. Δεν συνίσταται σε ευαίσθητες ψυχές…

[Αν δεν ανοίγει δείτε το εδώ]

Ένα αίσθημα φυγής με κυρίευσε… Τι γύρευα σ’ ένα κράτος που τα αρμόδια όργανά του παίρνουν ασυλλόγιστα αποφάσεις χωρίς να έχουν μελετήσει τις προς αντιμετώπιση καταστάσεις; Πώς ήταν δυνατό να ληφθεί μια τέτοια απόφαση και να εκτελεστεί κατ’ αυτό τον τρόπο; Πώς ήταν δυνατό να είναι ελάχιστοι αυτοί που διαμαρτυρήθηκαν (βασικά με τους περισσότερους έχουμε γνωριστεί, άντε να είναι καμιά δεκαριά ακόμη), αυτοί που βρήκαν παράλογη την απόφαση; Μα να μην το συζητάει καν ο κόσμος; 

Δεν πρόκειται να επιβιώσεις στην Αίγυπτο για πολύ με τα μυαλά που κουβαλάς, θα μου έλεγε ο φίλος μου ο Μωχάμμετ ενώ πίναμε ζαμπάντι μπιλ-μουζ (σαν μιλκσέικ μπανάνα) σ’ ένα από τα καφενεία μου. Φυσικά και δεν ήξερε ότι το όνομα δεν κάνει τη γρίπη, που δεν θα μεταδιδόταν στην Αίγυπτο από τα γουρούνια, αλλά από κάποιον ταξιδιώτη. Αυτή την ασήμαντη πληροφορία δεν την γνώριζε κανείς από τους φίλους με τους οποίους συζήτησα το θέμα. Και η θανάτωση των γουρουνιών δείχνει ακριβώς ότι το ζήτημα δεν μελετήθηκε καθόλου. Μα φυσικά δεν μελετήθηκε. 

[Ο πρόεδρος Μουμπάρακ κάθεται στο γραφείο του ανάμεσα σε στοίβες εγγράφων. Η πόρτα χτυπάει και μπαίνει ο υπουργός Εσωτερικών. Πρόεδρε τι θα κάνουμε με τα γουρούνια; - Πφφφ! Τι να κάνουμε; Βγάλτα απ’ τη μέση! Φαντασία ή πραγματικότητα;] 

Κανείς από του συνομιλητές μου δεν ήξερε πόσα γουρούνια σκοτώθηκαν. Ο αγγλόφωνος τύπος μιλούσε για 300-350.000. Μα είχαμε τόσα γουρούνια στην Αίγυπτο; Και τι τα κάναμε;

Τα γουρούνια «εκτρέφονταν» στην περιφέρεια του Καΐρου, βασικά τρώγοντας τα σκουπίδια των χωματερών. Φτωχοί Κόπτες, αλλά και μουσουλμάνοι, ασχολούνταν με το εμπόριό τους. Το κρέας τους ήταν φτηνό, και παρόλο που απαγορεύεται από το ισλάμ, καταναλώνόταν και από μουσουλμάνους. Η φτώχεια δεν έχει θρησκεία, θα μου έλεγε ο φίλος μου ο Καρίμ. Χρόνια ζητήματα υγιεινής σ’ αυτές τις περιοχές ήταν ανάμεσα στους λόγους ευκολίας λήψης της απόφασης εξόντωσης. Άλλοι θα μπορούσαν να είναι ότι δεν συνιστούσε σημαντικό εισόδημα για την Αίγυπτο και ότι οι άμεσα σχετιζόμενες ομάδες δεν αποτελούσαν ισχυρό μοχλό πίεσης. Φυσικά συνηγόρησε και η αντιπάθεια των άτυχων τετράποδων που υπαγορεύεται από το ισλάμ. 

Όμως η απόφαση κρύβει, η μάλλον αποκαλύπτει, και μία νόρμα. Με τον ίδιο τρόπο αντιμετωπίστηκε και η γρίπη των πτηνών στην Αίγυπτο. Σε ένα άλλο επίπεδο, διάφορες, φαινομενικά βλακώδεις, απαγορεύσεις κάνουν κατά καιρούς την εμφάνισή τους. Πονάει χέρι κόψει χέρι. 

Μα καλά, κανέναν δεν αφορούν όλες αυτές οι απαγορεύσεις και οι ασυλλόγιστες αποφάσεις; 

Στην Αίγυπτο η άσκηση πολιτικής συνιστά μια σφαίρα διακριτή από τον κόσμο της χώρας. Οι πολιτικές συζητήσεις στα καφενεία είναι κάτι απλά ανύπαρκτο. Η αυθαιρεσία της κρατικής μηχανής τροφοδοτείται απ’ αυτήν την αδιαφορία και η τελευταία αυξάνεται λόγω της αυθαιρεσίας. Το Κάιρο είναι μια πόλη όπου όλα μπορούν να συμβούν, παρά τις απαγορεύσεις και την καταστολή. Όλα όμως έχουν τον τρόπο τους. Αυτό το άλλο Κάιρο, το ελεύθερο, δεν γίνεται αντιληπτό στον επισκέπτη. Αυτό το άλλο Κάιρο δεν έχει χώρο για γουρούνια στη σκέψη του. Τα πράγματα είν’ απλά…

αφιερωμένο στους αναγκαστικά εγκατεστημένους

Το Σάββατο το βράδυ έπινα μπύρες μ’ έναν παλαιστίνιο φίλο (μπαμπάς Παλαιστίνιος, μαμά Αιγύπτια αλλά δεν μπορεί να πάρει την υποκοότητα της μάνας του). Είχε ένα μεγάλο δίλημμα και ήθελε να του πω την άποψή μου. Σκεφτόταν αν φύγει από το Κάιρο. Θείος στο Τορίνο. Τον έβλεπα πολύ προβληματισμένο, πολύ στρεσαρισμένο. Μα γιατί πνιγόταν σε μια κουταλιά νερό το παλικάρι;

Τα εισιτήρια για την Ευρώπη (και για οπουδήποτε) είναι πραγματικά δυσπρόσιτα για οποιονδήποτε με μέσο αιγυπτιακό μπάτζετ. Αλλά το πρόβλημα ήταν βαθύτερο. Όταν θα έληγε η βίζα του δεν θα μπορούσε να γυρίσει πίσω, ούτε στην Αίγυπτο ούτε στην Παλαιστίνη. Θα έπρεπε να μείνει για πάντα εις τας Ευρώπας. Οπότε ναι, ήταν αγχωμένος γιατί θα έπαιρνε μια αμετάκλητη απόφαση για τη ζωή του. Όπως μου είπε, αν έχεις χαρτιά από την Παλαιστινιακή Αρχή, αντιμετωπίζεις σοβαρά προβλημάτα για την παραμονή σου σε διάφορες χώρες, συμπεριλαμβανομένων και αραβικών (π.χ. στις χώρες του Κόλπου).

Ποιος άραγε από τους εδώ φίλους μου θα μπορούσε να μείνει στην Ευρώπη, αν το επιθυμούσε;

Ο Άχμετ (για τους φίλους ‘Λίμο’) έχει τελειώσει οδοντίατρος. Το πτυχίο του δεν αναγνωρίζεται στη Γαλλία, όπου θέλει να κάνει μεταπτυχιακό, αλλά υπάρχει ένα είδος κατώτερου πτυχίου, για την περίπτωσή του. Όμως ακόμη κι αν γίνει δεκτός στο Πανεπιστήμιο, μπορεί να μην του δώσουν βίζα για να μείνει.

Μήπως μπορεί να μείνει ο σομαλός κομπιουτεράς φίλος μου; μήπως ο άλλος από του Τζιμπουτί που κάνει πολιτικές επιστήμες; κάποιος από τους αιγύπτιους γνωστούς και φίλους; που δεν μπαίνουν στην κατηγορία του οικονομικού μετανάστατη ή του πολιτικού πρόσφυγα;

Δεν ξέρω αν υπάρχουν μέρη που το ευρωπαϊκό μου διαβατήριο δεν μου επιτρέπει να πάω. Δεν τα ‘χω ανακαλύψει ακόμη. Καθώς αφήνω όμως τη γειτονιά της Αριάγνης του Τσίρκα (για την ακρίβεια μένω κανα 10λεπτο απόστασημε τα πόδια ), σκέφτομαι τους φίλους μου που το διαβατήριό τους τούς κληροδότησε περιορισμούς, όχι από δικό τους φταίξιμο…

Σκέφτομαι και το 8χρονο κοριτσάκι από τη Γάζα που ήρθε στο σπίτι μας πριν λίγες μέρες. Τι να είδε φέτος; Και άραγε θα προλάβει να ταξιδέψει, έστω και σε περιορισμένους προορισμούς;

ένας θάνατος για το σουλτάνο Μουμπάρακ

Όταν γύρισα από τη Λεμεσό δύο χοτ ζητήματα υπήρχαν στην Αίγυπτο: η μεγάλη σφαγή των χοίρων, που συζητήθηκε στο εξωτερικό αλλά όχι στην Αίγυπτο (και αυτό θα είναι το θέμα του επόμενου ποστ) και ο θάνατος του 12χρονου εγγονού του επί τριακονταετίας προέδρου της Αιγύπτου, Μουμπάρακ, ζήτημα που απασχόλησε ιδιαιτέρως του ντόπιους και κανέναν άλλο. Κι εγώ επειδή επικεντρώθηκα στο πρώτο, άργησα να πάρω πρέφα την έκταση του δευτέρου. Το διάβασα σε τίτλο ηλεκτρονικής εφημερίδας και δεν ασχολήθηκα περαιτέρω.

ο σουλτάνος με το βασιλόπουλο σε νεαρότερη ηλικία

Το γραφείο του Προέδρου ανακοίνωσε την Τρίτη 19 Μαΐου το θάνατο του 12χρονου αγοριού σε νοσοκομείο του Παρισιού.

Πώς αντέδρασε η Αίγυπτος στο γεγονός;

• Επιστολές συλλυπητηρίων στον Πρόεδρο από όλους τους επισήμους (λογικό και αναμενόμενο),
• Επιστολές συλλυπητηρίων σε εφημερίδες και περιοδικά (τρώγεται),
• Αφιερώματα για τη ζωή του παιδιού και τις σχέσεις του με τον Πρόεδρο σε έντυπα και τηλεόραση (καταπίνεται)
• Online προσευχές για το παιδί (αρχίζει να χοντραίνει το πράγμα)

• Μετάδοση ανάγνωσης του Κορανίου, ακόμη και από μη κυβερνητικά κανάλια
• Αναδιαμόρφωση του προγράμματος για προβολή θρησκευτικών ταινιών (ε;).

Την Πέμπτη το βράδυ συναντήθηκα μεταμεσονύχτια μ’ ένα φίλο που δουλεύει σε μια εβδομαδιαία αντιπολιτευόμενη εφημερίδα, τη Φωνή του Λαού. Απ’ όταν βγήκε το μαντάτο ότι πέθανε το παιδί, καλέσαν τους δημοσιογράφους και τους έκλεισαν δυο μερόνυχτα στα γραφεία της εφημερίδας για να βγάλουν φύλλο εκτάκτως την Πέμπτη, αντί την Κυριακή. Είχε την εφημερίδα μαζί του και μου εξηγούσε τι έγραφε κάθε άρθρο: η εφημερίδα αφιέρωνε 8 ολόκληρες σελίδες στο παιδί, συμπεριλαμβανομένου και του εξωφύλλου: Φωτογραφίες από μωρό μέχρι τα 12, μόνο του, με την οικογένεια, με τον παππού· άρθρα για τις ασχολίες του, για την αδυναμία που του είχε ο παππούς, για τις συνθήκες του θανάτου του, για το πένθος του Μουμπάρακ που δεν μπόρεσε να πάει στην κηδεία απ’ το μαράζι, για την κηδεία, για τον οικογενειακό τάφο απ’ τη μεριά της μάνας του που θάφτηκε, και γιατί όχι απ’ τη μεριά του πατέρα του, για την οικογένειά του, για το σχολείο του, τέλος πάντως απ’ τη μύγα ξίγκι. Τι έχει κάνει ένα παιδί 12 χρόνων όταν δεν είναι παιδί-θαύμα; Στο οπισθόφυλλο υπήρχε με τεράστια γράμματα συλλυπητήριο που απεύθυναν στο Προέδρο ονομαστικά ένας ένας οι μεγαλοπαράγοντες της εφημερίδας!

Η σορός του Μωχάμμετ Αλάα Χόσνι Μουμπάρακ (το όνομα του παιδιού) μεταφέρθηκε στο Κάιρο για την κηδεία. Το φέρετρό του καλύφθηκε με την αραβική σημαία και την τελετή παρακολούθησαν χιλιάδες Αιγύπτιοι, ενώ χιλιάδες έχουν παρακολουθήσει και στιγμιότυπα της τελετής στο youtube. Επικεφαλής της προσευχής ήταν ο διάσημος μουφτής του τζαμιού του Αλ Άζχαρ, Μωχάμμετ Σαΐντ Ταντάουϊ, ενώ ο κυβερνητικός μουφτής κάλεσε τις γυναίκες της χώρας να φορέσουν μαύρα εις ένδειξη πένθους.

Για περισσότερο από μια βδομάδα ο κόσμος στους δρόμους δεν είχε άλλη κουβέντα. Τι κρίμα, τι κακό που βρήκε τον Πρόεδρο. Ακόμη και σήμερα, 10 μέρες μετά την ανακοίνωση του θανάτου, το πιο δημοφιλές άρθρο στην ηλεκτρονική έκδοση της μεγαλύτερης σε κυκλοφορία αγγλόφωνης εφημερίδας Daily News Egypt είναι για το θάνατο του παιδιού.

Όταν ο Μουμπάρακ ακύρωσε την προγραμματισμένη του επίσκεψη στις ΗΠΑ στέλνοντας αντιπρόσωπο (πέθανε ο εγγονός μου, τους είπε;), άρχισαν να κυκλοφορούν φήμες για την υγεία του. Βγήκε τότε ανακοινωθέν ότι όχι, μην ανησυχείτε! Ο σουλτάνος είναι καλά. Ο θεός, ας είναι ευλογημένο το θέλημά του, να δίνει χρόνια σ’ αυτόν και μακροημέρευση στην οικογένειά του.

πίνοντας καρκαντέ με τον Σαρμάρκε

Τα καφέ βόρεια της πλατείας Ταλάτ Χαρμπ (πρώην Σουλεϊμάν Πασά για όσους έχουν διαβάσει το Μέγαρο Γιακουμπιάν) είναι απ’ τ’ αγαπημένα μου! Εκεί λοιπόν πρότεινα στο καλό μου φίλο Σαρμάρκε να πιούμε ένα καρκαντέ.

Ο Σαρμάρκε είναι ένας δίμετρος αδύνατος σομαλός μαύρος, το κάθε βήμα του οποίου είναι κάτι λιγότερο από ένα μέτρο. Έχει 21 αδέρφια από τρεις διαφορετικές μητέρες. O πατέρας του είναι από τη φυλή Χαουΐγια κι η μητέρα του απ’ την Νταρόντ (τις φυλές που αλληλοσφάζονταν στον εμφύλιο της δεκαετίας του ’90). Σπουδάζει υπολογιστές στο Αμερικανικό Πανεπιστήμιο του Καΐρου και συγκεντρώνει εργαλεία για να βοηθήσει επιστρέφοντας την πολύπαθη χώρα του.

Τα σχόλια που ούτως ή άλλως προκαλεί ο καθένας μόνος του πολλαπλασιάστηκαν καθώς κατευθυνόμασταν από την πλατεία Ταχρίρ στα καφενεία μου. Μια κοντή αδύνατη λευκή ευρωπαία (με το τελευταίο πρώτη φορά περιγράφω τον εαυτό μου, αλλά για τον κόσμο εδώ αυτό είμαι) μ’ έναν δίμετρο μαύρο προσφέρουν μια θέα όντως αλλοπρόσαλη!

Το καρκαντέ είναι ένα αφέψημα που πίνεται ζεστό ή κρύο. Αν έχω κάνει σωστά την αντιστοιχία είναι ο ιβύσκος. Κρύο λένε κατεβάζει την πίεση και ζεστό την ανεβάζει.

Ιτνίν καρκατνέ μπέριντ, λάου σαμάχτ!

Η συζήτησή μας έκανε πολλές βόλτες. Κατέληξε σ’ αυτό που απασχολεί τον Σαρμάρκε. Μια λύση για τη Σομαλία. Πώς να ξεπεράσει τους φατριασμούς και να γίνει ένα έθνος.

Για πολλά μπορεί να κατηγορηθεί η Δύση. Ένα από αυτά είναι ότι στέρησε από την ανθρωπότητα την εμπειρία παράλληλων/διαφορετικών συστημάτων που να λειτουργούν. Συστημάτων που να μην έχουν σχέση με τα πολιτεύματα και τις ιδεολογίες που γεννήθηκαν στη Δύση.

Μια καλή μου φίλη από την Υεμένη θα κατέβαινε στις εκλογές του Απριλίου. Ένα μήνα πριν με πήρε τηλέφωνο ότι έρχεται στο Κάιρο. Όταν ήρθε εξέφρασα την απορία μου πώς και ταξιδεύει στο φόρτε της προεκλογικής εκστρατείας. Τα πράγματα ήταν απλά: το κοινοβούλιο είχε αποφασίσει μια βδομάδα πριν να παρατείνει τη θητεία του για δύο χρόνια.

Τι δουλειά έχει ένα κοινοβούλιο στην Υεμένη; Κι εσύ, καλέ μου φίλε, γιατί χαμογέλασες στο τέλος της παραπάνω παραγράφου. Θα σου πω. Γιατί ξέρεις πώς ένα κοινοβούλιο πρέπει να λειτουργεί. Πώς; με τον τρόπο που όρισε η Δύση. Κανένας άλλος δεν είναι σωστός.

Γιατί να σκέφτεται ένας ανοιχτόμυαλος Σομαλός ότι η δημιουργία ενός έθνους θα δώσει τη λύση στη χώρα του; Γιατί έτσι πρέπει να είναι τα κράτη. Συνεκτικά, ομοιογενή, με δηλωμένη αφοσίωση στο κέντρο. Σεζ χου; η Δύση φυσικά.

Η Δύση που έχει δώσει τους ορισμούς για τη δημοκρατία, τον πολιτισμό, τον καπιταλισμό, το σοσιαλισμό, την ιδεολογία, το έθνος κλπ. Ορισμοί παγκόσμιοι που απλά έχουν παγκοσμιοποιήσει την ευρωπαϊκή εμπειρία (κάπου το διάβασα το τελευταίο αλλά μου διαφεύγει η παραπομπή).

Πρέπει να μορφώσουμε το λαό μας. Καλέ μου, Σαρμάρκε. Και τι μόρφωση θα του δώσεις; Τα έθνη και τα κράτη που έχουν αρχίσει να γίνονται παρωχημένα στην Ευρώπη, που προκάλεσαν τόσα δεινά, θα γίνουν προχώ στην Αφρική;

Κι ενώ ήθελα να μάθω κι άλλα για τη Σομαλία, τα μικρά και καθημερινά, άρχισα να ρητορεύω. Και περιέργως μου την έσπασα. Μεγαλώνω θαρρώ…

δημόσια απολογία & οι πολυεθνικές στην Αίγυπτο

Για τρεις μέρες έγινα γρανάζι της ηγεμονίας που επιδιώκουν οι ΗΠΑ και η Ευρώπη στις χώρες του τρίτου κόσμου, αυτό που κάποιοι ονομάζουν παγκοσμιοποίηση. Το λιγότερο που μπορώ να κάνω είναι μια δημόσια απολογία και να καταθέσω την προσωπική μου εμπειρία (άφεση στον εαυτό μου δεν ξέρω πώς θα μπορέσω να δώσω).

Για τρεις μέρες λοιπόν δούλεψα για μια εταιρεία στην παραγωγή βίντεο για κινητά και το διαδίκτυο. Η εταιρεία πρόσφατα αγοράστηκε από μια σουηδική που έχει γραφεία και στη Σιγκαπούρη. Η σουηδική εταιρεία έχει πελάτες σ’ όλο τον κόσμο και παράγει φτηνά το υλικό της στην Αίγυπτο ή τη Σιγκαπούρη, το οποίο πιθανότατα μοσχοπουλάει. Πώς δουλεύει το πράγμα; Βρίσκει αλλόγλωσσους οι οποίοι βάζουν τις φωνές τους στα βίντεο που παράγει. Τους πληρώνει καλά λεφτά για την Αίγυπτο (σε τρεις μέρες έβγαλα το ακριβό μου νοίκι), αλλά ψίχουλα σε σχέση με αυτό που πιθανότητα κερδίζει από τη διεθνή πελατεία της.

Από αυτά που γνωρίζω από πρώτο χέρι, το ίδιο κάνει και Vodafone. Η έδρα της υπηρεσίας πελατών της Μεγάλης Βρετανίας και της Αυστραλίας βρίσκεται στο Κάιρο. Μοναδικό κριτήριο για την πρόσληψη είναι οι υπάλληλοι να μην έχουν αραβική προφορά στα αγγλικά. Πληρώνονται πραγματικά καλά λεφτά για την Αίγυπτο και η υπηρεσία στοιχίζει στη Vodafone ψίχουλα σε σχέση με το πόσο θα της στοίχιζε αν η έδρα της υπηρεσίας ήταν στις αντίστοιχες χώρες.

Λάθος λοιπόν πρώτο: Για τρεις μέρες έγινα μέρος αυτού και δεν το σκέφτηκα καθόλου.

Λάθος δεύτερο: Τα βίντεο στα οποία έβαζα τη φωνή μου ονομάζονταν ‘βίντεο ψυχαγωγίας’. Όταν δέχτηκα τη δουλειά δεν φανταζόμουν τι ακριβώς εννοούσαν. Αυτές τις τρεις μέρες έμαθα λοιπόν την Μπιγιονσέ, τη Ριάνα και δυο τρεις άλλες γκόμενες που δεν βρίσκω λόγο ν’ ανακαλέσω τα ονόματά τους στη μνήμη μου, που ούτε γνώριζα την ύπαρξή τους, ούτε επιθυμούσα να τη μάθω. Μια πανάκριβη βιομηχανία εκατομμυρίων τόνων βλακείας. Στη συγκεκριμένη περίπτωση η ΗΠΑ και η Ευρώπη ζητούν από την Αίγυπτο να παράγει το γκλαμουράτο περιτύλιγμα για το σάπιο πακέτο τους. Τον λαμπερό κόσμο της κενότητας. Και για τρεις μέρες αυτό γινόταν με τη φωνή μου.

Πριν από λίγο έστειλα ένα mail στον υπεύθυνο, εξηγώντας του τους λόγους που δεν μπορώ να συνεχίσω τη συνεργασία με την εταιρεία. Του είπα ότι ενδεχομένως στο μέλλον να χρειαστεί να συμβιβαστώ σε ανάλογη περίπτωση, αλλά το πλήρωμα του χρόνου δεν έχει έρθει ακόμη. Πόσο περίεργο να του φάνηκε αλήθεια;

Έπρεπε να πω σ’ έναν καλό μου φίλο τι κάνω, για να με βρίσει που έγινα μέρος της βιομηχανίας παραγωγής ματαιότητας. Ο καλός μου φίλος δεν σκέφτηκε ότι το πράγμα βρωμάει πολύ περισσότερο από αυτό. Εγώ γιατί δεν σκέφτηκα τίποτ’ απ’ όλ’ αυτά; Πώς πλανήθηκα τόσο εύκολα;

Δεν ξέρω πώς θα καταφέρω να δώσω άφεση στον εαυτό μου. Ευτυχώς έχω καλούς φίλους να μου θυμίζουν μερικές φορές τις αρχές μου. Τις φορές που βλακωδώς τις ξεχνάω.

Ευχαριστώ Α.