η παναγία της Γουδελούπης, το φόρουμ του Κανκούν και η απροσάρμοστη νεολαία

Τρεις μέρες πριν γύρω στις 4 το πρωί ξύπνησα από κροτίδες (καθώς όπου φιέστα και χαρά οι κροτίδες πρώτες εδώ) που συνεχίστηκαν με διαλείμματα σχεδόν όλη την ημέρα. Σε κάποια φάση ανέβηκα στην ταράτσα να δω τι συμβαίνει. Οι κροτίδες αφήνουν ένα μικρό συννεφάκι στον ουρανό, εκεί όπου σκάνε, και μπορείς να προσδιορίσεις τον τόπο της γιορτής. Κι εκεί που έσκαγαν βρισκόταν ο ναός της Παναγίας της Γουδελούπης. Μπα, σκέφτηκα. Θα έχει κι άλλο ναό και δεν το ξέρω. Αφού η γιορτή της Παναγίας είναι στις 12 του Δεκέμβρη. Κι όμως…

Δεν θα γράψω πολλά σ’ αυτό το ποστ για ν’ αφιερώσω ένα μετά την επιστροφή μας απ’ το Κανκούν, μιας και θα προλάβουμε τη γιορτή. Απλά ήθελα να σας μεταφέρω τον παλμό της πόλης. Ενώ λοιπόν ετοιμαζόμαστε να φύγουμε αύριο για το Κανκούν, από όλο το Μεξικό έρχονται στο Σαν Κριστόμπαλ για να προσκυνήσουν την Παναγία της Γουαδελούπης, προστάτιδα του Μεξικού (τώρα βέβαια η γουϊκιπαιδεία λέει ότι ο ναός της βρίσκεται στο Τεπεγιάκ, αλλά θα λύσω αυτό το μυστήριο όταν επιστρέψω). Ο ναός έχει στολιστεί και η παράδοση θέλει οι προσκυνητές να έρχονται περπατώντας από μακρινά μέρη και να ανεβαίνουν στα τέσσερα τα σκαλιά μέχρι το ναό που έχει θέα όλη την πόλη. Οι κροτίδες ακούγονται μέχρι πέρα από το δημαρχείο και για δυο βδομάδες θα συνοδεύουν την καθημερινότητα των κατοίκων.

Κατά τ’ άλλα  επικρατεί ένας αναβρασμός. Αύριο φεύγουμε 250 άτομα από το Σαν Κριστόμπαλ για το Κανκούν, για τα εναλλακτικά φόρουμ για την κλιματική δικαιοσύνη. Το φόρουμ των επίσημων αντιπροσωπειών (γνωστό ως COP16=Conference of the Parties με 16 διαδοχικές αποτυχίες) έχει αρχίσει ήδη, αλλά έχουν συγκεντρωθεί σε διαφορετικό μέρος για να κάνουν τις διακοπές τους οπότε δεν θα μας ενοχλήσουν. Τρία διαφορετικά φόρουμ θα προσελκύσουν το ενδιαφέρον χιλιάδων συμμετεχόντων από όλο τον κόσμο. Με το Klimaforum μάλλον δεν θα ασχοληθώ καθόλου γιατί μου φαίνεται ολίγον από χίππικη επιχείρηση. Θα μαζευτούν σε μια παραλία 40χλμ. μακριά από την πόλη του Κανκούν και δεν συμμετέχουν στη μεγάλη πορεία στις 7 του Δεκέμβρη. Για τα άλλα δύο δεν έχω δει προγράμματα ακόμη, αλλά θα τα επισκεφτώ και θα σας πω τις εντυπώσεις μου στην επιστροφή.

Θα ήθελα να πω τι είναι για μένα το Κανκούν και γιατί πάω. Το ότι διοργανώνεται εκεί το COP16 είναι  μάλλον αδιάφορο. Το γνωρίζουμε εκ των προτέρων ότι δεν πρόκειται ν’ αποφασίσουν τίποτα ούτε ξέρω πώς μπορούν να δεχτούν πιέσεις για να αποφασίσουν κάτι. Δεν πάω για να ζητήσω τίποτα. Για μένα αυτές οι διοργανώσεις είναι αυτή η γιορτή της συνάντησης διαφορετικών ομάδων, πρακτικών και ιδεών που δεν μπορείς να βρεις αλλού. Και το COP16 είναι μια αφορμή για να συναντηθούμε και να ριζοσπαστικοποιήσουμε τις σκέψεις και τις πρακτικές μας. Η πορεία στις 7 του μήνα θα είναι μέρος της τελετουργίας της συνάντησης, θα έλεγα, αλλά και για να πούμε ότι ‘είμαστε εδώ και σας βλέπουμε και θα μας βρείτε μπροστά σας καθάρματα’. Αλλά ο πραγματικός αγώνας θαρρώ πως γίνεται τοπικά, αλλά με συνολικότερη οργάνωση, όπως οι διεθνείς συναντήσεις που οργανώνονται για τον αγώνα κατά των φραγμάτων, των μεταλλείων, των ανεμογεννητριών, της αποψίλωσης των δασών, της ιδιωτικοποίησης των υδάτινων πόρων κλπ. Και ξέρεις ότι ο αγώνας σου είναι μέρος ενός γενικότερου αγώνα. Και ξέρεις ότι δεν είσαι μόνος.

Και μέσα σ’ όλα αυτά, στις εκδηλώσεις και στις ομάδες που έχουν οργανώσει φεστιβάλ, προβολές, συζητήσεις, συναυλίες, εκθέσεις, εργαστήρια, δράσεις κλπ. για το Κανκούν, κάνει την εμφάνισή της μια απροσάρμοστη νεολαία (που προσδιορίζεται ηλικιακά, αλλά περιλαμβάνει και κόσμο πιο μεγάλο με τα ίδια χαρακτηριστικά). Μια νεολαία που είναι ένα νέο, ίσως, κύμα που δεν φαίνεται, μια και δεν έχει ιδιαίτερα περίεργα ρούχα, μαλλιά, βάψιμο προσώπου κλπ. Μια νεολαία που μοιάζει λίγο στην άκρη του συστήματος, αλλά με ένα διαφορετικό τρόπο από τους μετανάστες, τους άνεργους, τους ημιαπασχολούμενους, τους μη λευκούς, τις γυναίκες, τους ομοφιλόφυλους, τα άτομα με ειδικές ανάγκες (τυχαία η σειρά). Η βασική διαφορά είναι ότι αυτοί οι τελευταίοι θα ήθελαν να είναι μέρος του συστήματος, ενός συστήματος χωρίς διακρίσεις, και διεκδικούν την ένταξή τους. Η νεολαία για την οποία μιλάω δεν θέλει.

Τα χαρακτηριστικά της: μη συγκεκριμένη δουλειά, πολύ λίγα έως ανύπαρκτα λεφτά στην τσέπη, πολλά προσόντα (γλώσσες, ικανότητες, γνώσεις), αγωνιστική διάθεση και δράση, ερευνητικό και φιλομαθές πνεύμα, αντιδημοσιογραφία (=όχι συνεργασία με καθεστωτικά μέσα επικοινωνίας, αλλά με εναλλακτικά και με σκοπό τη διάδοση της πληροφορίας). Κοινό χαρακτηριστικό επίσης για τους περισσότερους είναι τα ταξίδια, όχι για τουρισμό, αλλά για εμπειρία, με μακρά διαστήματα παραμονής σε διαφορετικά μέρη.

Τα παιδιά αυτά με τα όμορφα πρόσωπα και τα ακτινοβόλα μάτια δουλεύουν πολλές ώρες: διαβάζουν, φτιάχνουν βίντεο, γράφουν άρθρα, δουλεύουν σε εθελοντικά προγράμματα, φτιάχνουν δικές τους ομάδες που αγωνίζονται, οργανώνουν δραστηριότητες και δράσεις.  Κι όλα αυτά χωρίς να πληρώνονται και χωρίς να έχουν λεφτά. Όχι γιατί δεν μπορούν, αλλά γιατί καμιά δουλειά δεν είναι αρκετή για τους χωρέσει. Μια όμορφη απροσάρμοστη νεολαία με έντονη παρουσία στη Λατινική Αμερική, που έρχεται όμως απ’ όλο τον κόσμο για ν’ αναπνεύσει λίγο αέρα αντίστασης και ελπίδας. Και μ’ αυτή τη νεολαία, αλλά και πιο μεγάλους που δεν τα παράτησαν και είναι παράδειγμα κι έμπνευση, θα βρεθούμε στο Κανκούν.

Entonces, nos vemos después! (=Επομένως, τα λέμε μετά)

Υ.Γ. Για Κανκούν φεύγουμε αύριο και γυρίζουμε 11 του Δεκέμβρη. Μια βδομαδούλα χωρίς λαπτοπ και ίντερνετ, με τετράδιο και στυλό…

στο δρόμο που χάραξε η Αργεντινή

Η θεωρία του “ειδεχθούς χρέους” λέει δεν μπορείς να χαρακτηριστεί ως δημόσιο ένα χρέος από το οποίο δεν έχει επωφεληθεί ο λαός. “Ένας εκπρόσωπος του ΔΝΤ είπε ότι αν εφαρμόζαμε τη θεωρία του “ειδεχθούς χρέους”, δεν θα υφίστατο πλέον το χρέος του Τρίτου Κόσμου”.

“Αλλά ο πρόεδρος της Αργεντινής Carlos Menem (1989-1999) δεν ήταν ο μόνος που πρόδωσε τους ψηφοφόρους τους και την ιδεολογία του κόμματός του μετεκλογικά ακολουθώντας ένα συντηρητικό και νεοφιλελεύθερο πρόγραμμα … Οι πολιτικές του υπαγορεύονταν πλέον από την Παγκόσμια Τράπεζα και το ΔΝΤ. Αλλά ο Menem δεν είναι ο μόνος προδότης. Πολλοί από τους πολιτικούς ηγέτες και τους αρχισυνδικαλιστές ξεπούλησαν τους αγώνες μιας ολόκληρης ζωής. Πολλοί απ’ αυτούς αποδέχτηκαν συμφωνίες και δέχτηκαν αποζημιώσεις. Άλλοι ανέβηκαν στο τρένο των ιδιωτικοποιήσεων”.

Γερουσιαστής Cafiero, ιστορικός ηγέτης του περονικού κόμματος εξηγώντας την προδοσία του Menem: “Αυτό συμβαίνει αρκετά συχνά στην πολιτική ζωή κάθε χώρας. Υπάρχει ένα μικρό γαλλικό βιβλίο που ονομάζεται “Στο όνομα της προδοσίας”, όπου αποδεικνύεται ότι η προδοσία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της πολιτικής. Για να πετύχεις πρέπει να πεις ψέματα. Αν πεις αυτό που πραγματικά σκέφτεσαι, κανένας δεν θα σε ψηφίσει … Κατά τη γνώμη μου αυτό είναι πολιτικά ανήθικο, αλλά αυτή είναι η πραγματικότητα”. Συνεχίζει σχολιάζοντας την ύπαρξη μιας πραγματικής “μαφιο-κρατείας” στην οικονομική δύναμη, τις τράπεζες και την πολιτική τάξη λέγοντας ότι “συνολικά η κοινωνία της Αργεντινής δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι είναι έντιμη και να αποδώσει όλη τη διαφθορά στους κυβερνώντες. Η κυβερνώντες προήλθαν από την κοινωνία της Αργεντινής”.

Στην πρώτη θητεία του Menem ψηφίστηκε ένας νόμος που άνοιξε την πόρτα στις ιδιωτικοποιήσεις, καθώς οι δημόσιες επιχειρήσεις χαρακτηρίστηκαν ως βασική αδυναμία του κράτους. Ο νόμος παρουσιάστηκε ως “η αρχή μιας παραγωγικής επανάστασης”. Δόθηκαν υπερεξουσίες στους υπουργούς να πουλήσουν τις δημόσιες επιχειρήσεις, χωρίς καν να εξεταστεί να ήταν ζημιογόνες ή όχι. Ο νόμος υποστηρίχτηκε από τα προοδευτικά κόμματα. Η ιδιωτικοποίηση της Δημόσιας Εταιρείας Πετρελαίου παρουσιάστηκε ως η σωτηρία της Αργεντινής.

Αλλά ένα από τα ισχυρότερα χτυπήματα ήταν η ιδιωτικοποίηση των σιδηροδρόμων που προκάλεσε θανάσιμο πλήγμα στην περιφέρεια. Χιλιάδες οικογένειες αναγκάστηκαν να μετακινηθούν καθώς οι γραμμές μειώθηκαν στο 1/6 και οι θέσεις εργασίας σχεδόν στο 1/8. Η ειρωνία ήταν ότι οι ιδιωτικοποιημένες επιχειρήσεις συνέχισαν να επιδοτούνται από το κράτος. Σε 5-10 δις δολάρια εκτιμώνται εκ των υστέρων οι μίζες για τις ιδιωτικοποιήσεις. Τα χρήματα κατατέθηκαν σε τράπεζες της Ελβετίας και των ΗΠΑ.

“H ανεργία άγγιξε το 20%, χωρίς να συνυπολογίζονται  όσοι είχαν περιστασιακές δουλειές. Οι εργαζόμενοι έχασαν τους μισθούς τους, την κοινωνικής τους ασφάλιση, την υγειονομική τους κάλυψη. Πάνω από το 50% εργάζονταν ανασφάλιστοι. Μια κατάσταση που επικρατεί μόνο στις πιο υπανάπτυκτες χώρες. Δεν τολμούσαν να αντισταθούν γιατί φοβούνταν τις απολύσεις, κι ότι την επόμενη μέρα μπορεί να μην υπήρχε άλλη λύση. Έτσι αναγκάστηκαν να συμβιβαστούν με τις περικοπές των μισθών, την επιδείνωση των συνθηκών εργασίας, την εργασία σε ανθυγιεινό περιβάλλον “.

Πριν τη λήξη της θητείας του, o Μενέμ έκανε μια συμφωνία με το κόμμα των ριζοσπαστών και εξασφάλισε την επανεκλογή του (1994). Η αντίστοιχη ΓΣΕΕ της Αργεντινής συνεργούσε με την κυβέρνηση, απομακρύνοντας τους εργαζομένους από την άλλοτε ισχυρή οργάνωση. Οι εργατοπατέρες φρόντιζαν για τη συνέχιση των προνομίων τους και τον πλουτισμό τους. “Πάνω από το 20% των κρατικών επενδύσεων εξαφανίστηκαν σε προμήθειες”.

Μια χώρα με πολύ φυσικό πλούτο, με τριτογενή παραγωγή, έφτασε τη δεκαετία του 1990 να έχει γύρω στους 35.000 θανάτους το χρόνο από υποσιτισμό και ιάσιμες ασθένειες, την ίδια στιγμή που το ΔΝΤ έδινε συγχαρητήρια στον Μενέμ για το “θαύμα της Αργεντινής”.

Το νεοφιλελεύθερο μοντέλο κατέληξε σε γενικό ξεπούλημα της χώρας. Όμως δεν νίκησαν. Η εξέγερση του Δεκέμβρη του 2001 άλλαξε την πορεία της Αργεντινής. Ο πρόεδρος De La Rúa που διαδέχτηκε τον Menem και είχε συνεχίζει την πολιτική του ΔΝΤ, αναγκάστηκε να παραιτηθεί. Διαδηλώσεις, βίαιες συγκρούσεις, καταλήψεις γης, διεκδίκηση εργοστασίων από τους εργαζομένους κά.

Τα παραπάνω και άλλα πολλά μπορείτε να μάθετε στο πολύ αξιόλογο ντοκιμαντέρ του Pino Solanas “Μνήμη λεηλασίας” (Memoria de Saqueo) του 2003, που καλύπτει το διάστημα από τη στρατιωτική δικτατορία του 1976 μέχρι την εξέγερση του 2001.

Δεν ξέρω αν βλέπει κάποιος παράλληλα με κάποια οικεία χώρα… Ουκ ολίγα παρακολουθήσαμε γι’ αυτή την ιστορία της Αργεντινής πριν και μετά το ΔΝΤ. Άντε! Και στα επόμενα παράλληλα! Την κατσαρόλα μου, την κατσαρόλα σου, τις κατσαρόλες μας και στο δρόμο που χάραξε η Αργεντινή.

(κάντε μια περιήγηση στην ιστοσελίδα που περιλαμβάνει το ντοκιμαντέρ. Έχει πολλά αξιόλογες επιλογές, στα ελληνικά ή με ελληνικούς υπότιτλους).

ο μύθος των αργεντινών τανγκέρο…

Έχω πάντα στο νου μου ότι για κάθε χώρα δημιουργούνται στερεότυπα στο εξωτερικό. Γι’ αυτό έχω τα μάτια μου και τ’ αυτιά μου ανοιχτά και προσπαθώ να μην έχω προκατασκευασμένες εντυπώσεις. Αλλά αυτό που μου είπαν οι αργεντίνοι συγκάτοικοί μου ήρθε να καταρρίψει μια… βεβαιότητα, που όπως φάνηκε ήταν ένα ακόμη στερεότυπο. Και ήταν πραγματικά σοκαριστική η κατάρριψή του!!

Σας το αποκαλύπτω: στην Αργεντινή δεν χορεύουν πλέον τάνγκο! Όπως το ακούτε! Δεν είναι ένας δημοφιλής χορός, όπως π.χ. είναι η σάλσα στο Μεξικό. Ούτε ένας χορός που τον ξέρουν πάνω κάτω όλοι και σε αρκετά πάρτυ μπορεί να ξεσηκώσει τον κόσμο (πήγα ωστόσο και σε πάρτυ εδώ στο Σαν Κρις που έπαιζε μόνο τέκνο, αν δεν κάνω λάθος στην κατηγοριοποίηση). Το τάνγκο στην Αργεντινή είναι είδος μουσειακό: το χορεύουν μόνο τα παππούδια και οι μαθητές των σχολών που συνιστούν μια μικρή μειονότητα. Στα νεανικά πάρτυ τα τάνγκο δεν συνιστούν μέρος των μουσικών επιλογών και οι νεαροί Αργεντίνοι χορεύουν ροκ ή ο,τιδήποτε άλλο! Οι καλοί αργεντίνοι μεταναστεύουν στην Ευρώπη όπου είναι περιζήτητοι, ενώ οι μουσικοί του τάνγκο δίνουν συναυλίες στις οποίες κανείς δεν σηκώνεται να χορέψει!! Κι ενώ ακούγεται τάνγκο στο σπίτι μας, ο συγκάτοικος, γέννημα θρέμμα του Μπουένος Άιρες, μού αποκάλυψε ότι το ανακάλυψε σε μεγάλη ηλικία!!

Για του λόγου το αληθές, οι συγκάτοικοι μού έβαλαν ένα βίντεο σαν το παρακάτω: μια τανγκερία στην Αργεντινή όπου είναι εμφανές ποιες ηλικίες χορεύουν…

Ακούγοντάς τους σοκαρισμένη τους είπα ότι στη μικρή πόλη που ζω υπάρχουν τρεις ομάδες που διοργανώνουν μαθήματα τάνγκο και μιλόνγκες! Κι αυτό τους το είπα αφότου μού είχαν πει ότι η μιλόνγκα δεν είναι η βραδιά τάνγκο, αλλά ένας άλλος χορός πιο γρήγορος και δημοφιλής στην επαρχία!

Ομολογώ πως ήταν η πιο επώδυνη κατάρριψη στερεοτύπου που έχω περάσει μέχρι τώρα… Ακόμη δεν το ‘χω χωνέψει…